ağaç

Öncelikle bu sayfaya girenlere selam!,

Son zamanlarda hep bir go sözlüğü hazırlamak sözu ortalarda dolaşıyor. 1993 yılı cıvarında Second Book of Go’ yu türkçeye çevirdiğim yaz, Türk-Japon Dostluk ve Dayanışma Derneği’nde (kapandı!) go dersleri vermekte ve dernek başkanının ( A. Kılınç; genel sekreter) desteği ile bir kitap tercüme etmekte idim. Bu kitap başkan ile olan bir problemden dolayı basılamadı. Belki bir gün bastıracagım. Neyse hikaye kısımları aslında her zaman uzundur.

Bir japonca sadece kelime işlemci olarak kullanılan bir bilgisayar (Japonca da yazmakta idi) derneğe gelmişti. Cumartesi sabahı gelip de derneği go kursu için açtığımda, önce oyun tahtalarını, normalde Japonca dersi verilen bir sınıfa kurup, ardından insanların gelmesini beklerken bu bilgisayarı kurcalamıştım. Ne yazılabilir ki, bilgisayarda başka bir şey yapmak mümkün değil. Oturdum bir Japonca, bir de Ingilizce olarak go terimlerini yazıp, yanına Türkçe anlamlarını yazmaya çalıştım.

            Bu ufak sözlüğü buraya ekliyorum. Derlediğim Ingilizce sözlüğü (Dictionary of Go Terms) tercüme şimdilik edemeyeceğim.

    Kelimelerin Japonca yazılışlarını da elimden geldiğince eklemeye başladım (ekim2002). 

Go Oyununda Deyimler

 

Aji   Potansiyel
Aji-keşhi  味消し   Aji’yi yok etmek
Atari  当リ   Esir alma tehtidi
Baduk 바둑   Kore'de goya verilen isim.
Byo-yomi     Oyun için verilen ana süre bittiğinde verilen hamle-süre sınırlaması
Chuuban 中盤   Oyun Ortası
Dungo       Değersiz taş yığını ( Bu kelime Second Book of Go’da geçer aslında bir çeşit sopaya geçirilmiş japon tatlısı anlamına gelmekte ama go da yenilemiyen tatlı parçaları ya da değersiz taş yığını olarak çevrilebilir)
Damazumari ダメ詰まり   Açıklık yetersizliği (‘nden dolayı bir noktaya taş koyamamak)
Dame* ダメ   Tarafsız noktalar  (açıklıklar; boş, taş konulabilir yer )
Fuseki     Tüm tahta üzerinde; açılış.
Go-ban  碁盤   Go tahtası
Go-ishi     Go taşı (Ishi Press  taş baskı, taş basımevi)  
Gote  後手   Önceliği rakibe veren hamle
Hane     Rakip taşa yapılan çapraz hamle
Hasami       Sert bir saldırı
Hiraki 開き  Uzantı (tobi gibi herhangi bir kesme yapmaz ve genellikle kenara paraleldir)
Hoshi     Yıldız noktası – handikap noktalarının ismi - 4-4 noktası
Igo 囲碁   Go Oyunu (eski yazılışı ise: 圍碁)
Ikken-tobi       Tek aralıklı sıçrama/atlama (bir taştan), (bir aralık bırakılarak yapılan açılma hamlesi- sıçrama çünkü bir yerden/aji'den geçme var)
Ishinoshita 石の下   Taşın altına oynamak (!)
Jigo   持碁   Beraberlik
Joseki    Köşede açılış
Kakame 欠け目   Yalancı göz
Kakari      Köşe taşlarına yapılan yaklaşma hamlesi, saldırı
Keima      (ufak) At hamlesi (satrançtaki gibi bir taşdan 2 uzaklaşıp, 1 hamle sağa ya da sola oynamak)
Kiru (kiri)      切り   Kesme (kesme de ölüm vardır!)
Kikashi    利かし   Zorlayıcı hamle ?
Ko   Yasaklı döngü, kalpa
Komi     Siyahla başlamanın avantajını silmek için beyaza başlangıçta verilen +puan
Komoku  小目   3-4 noktası, c4 noktasına yapılan hamle, köşede korunaklı hamle)
Kosumi  コスミ   Çapraz hamle (bir taş ile.. c3 deki taşa d4 oynamak gibi)
Kyu       Öğrenci seviyesi
Me    Göz ya da göze (aynı renk taşlarlarla çevrili açıklık) 
Miai   見合い   Aynı bölgede eş değerli iki hamle
Mokuhadzushi     5-3 noktası
Moyo   模様   Potansiyel alan
Nigiri     Oyun başında oyuna başlayanı belirleme1
Nikken-tobi      Çift aralıklı sıçrama/atlama (literatüre göre sıçrama / tobi ≡ jump)
O-geima      Büyük at hamlesi ( 1 değil, 2 aralıklı yapılan)
Okigo 置碁   Handikaplı go oyunu
Ponnuki      Bir taş esir alındığında oluşan şekil ( sadece 4 taş ile..)
Sabaki   サバキ   Esnek ve kolay değişebilir tarzda oynamak (bu harika bir şeydir..!)
Semai  攻め合い   Kuşatma yarışı (kitabı tercüme ederken bu karşılığı epeyi aramıştım)
Seki   セキ   İki tarafında birbirini alamama durumu ( aynı bölgede..)
Shimari      Köşe kuşatması (kapatması)
Shicho      Merdiven
San-san     3-3 noktası
Sanren-sei 三連星   Kenarda üç hoshi noktasının da kapatılması
Sho-dan 初段   Bir dan seviyesi ( ni-dan , 2dan)
Sente 先手   Rakibin cevap vermek zorunda olduğu hamle
Takamoku 高目   5-4 noktası
Tenuki  手抜き   Tahtanın başka bir yerine hamle yapılması(rakibin hamlesine yanıt vermemek)
Tesuji  手莇   Bölgesel güzel hamle
Tsuke ツケ   Saldırı hamlesi

Tsumego

詰碁   Ölüm-yaşam mücadelesi
Uchikomi 打ち込み   Saldırı, istila
Yose  ョ七   Oyun sonu  

 

O eski kağıtta bu kadar kelimeyi yazmışım. Yeni eklentilerimi parantez ile belirttim. Umarım faydası olur.. 

(Artık eklentiler elimdeki metni epey aştı. Ayrıca,  Japonca karakterleri göremeyenler bana emektup atarsa yardımcı olmaya çalışırım!)

1: Oyunculardan ilki bir avuc taş alır ve (avucumdaki taşlar) "tek mi? çift mi?" diye sorar, diğeri tek ya da çift'i tahtaya tek ya da çift taş koyarak belirtir. Tek ya da çift sayıyı bilirse o oyunu başlar!

 

Mehmet Dardeniz Ekim 2000 /

İlk Sayfaya Dönüş

 

Hosting by WebRing.